Lüüterbueb – Erinneringe a Erläbnis mit de alte Glogge

Im Gloggeschtuel, vo der Bergchilche hanget die eltischt Glogge bescheide hinder der grööschte. En groosse Taal vo niiner Jugend und Schuelziit hani wärend em zweite Wältchrieg erläbt. Es ischt e schwääri Ziit gsii. Me hät mit dem gläbt und gschafft, wo me grad ghaa hät und me hät möse schpare und iitaale. Es hett au niemert gwüsst, we no alles ussechunt und wiiter goht. Es ischt vill gschafft woorde i selber Ziit und wills nonid für alles e Maschine oder en Motoor gha hät, hät me möse en Huuffe vo Hand mache.

Au i de Nüüchilcher Chilchene häts no kani MotöörIi ghaa. De Bloosbalg für d'Orgel i der undere Chilche hät e Fuesspumpi ghaa, d Gwicht für d'Turmuhre und d'Schlagwärch hät de Mesmer möse mit ere Kurble ufzieh und alli Glogge sind vo Hand glüütet worde. Im Chilcheturm im Schtädtli hanged zwoo Glogge, wo ano 1903 ggosse worde sind. S'Glüüt vo der Bergchilche bestoht us drei Glogge. Di Gross vo 1636 ischt öppe zweiehalb Tuusig Kilo schwäär (50 Zentner stoht im alte Gloggebüechli) und ischt i der Regel z'zweite glüütet woorde. Di chlii Glogge stammt usem Aafang vom 14. Johrhundert. No elter aber ischt di Mittler, si traat d'Johrzahl 1299, da haasst, si ischt no acht Johr jünger als üüsen Bundesbrief. Me nimmt aa, si sei di zweiteltischt Glogge wo i der Schwiiz glüütet würt.

Us e par Gründ hani scho früeh de Mesmer gfrööget, öb er mich als Lüüterbueb chönn bruuche. Ich ha näbet de Bergchilche gwonnt, s'Gloggeglüüt hät mer gfalle, ich ha mit de groosse Buebe wele mitmache und au e wängili Sackgäld verdiene. Lüüterbuebe händ Chraft und Uusduur prucht und möse pünktlich sii. Wär waass wa passiert wär, wä mir de Sunntig nid zur Ziit iiglüütet hettid!? Di grooss Glogge hät me a zwaa Zugsaal in Schwung proocht und wider prämset. Di chliine zwoo Glogge het an elaa glüütet. Fürs voll Glüüt, also au für de Gottesdienscht, simmer immer z'vierte gsii. De Schtolz vome Lüüterbueb isches, am Aafang und am Schluss vom Lüüte mit siinere Glogge möglichscht wänig Fählschläg z'mache. Me hett sich gschämet, wänn d'Glogge no lang uuspambelet hett. Währed de Predigt simmer uf der Fänschtersimse näbed de Turmuhr ghocket. Es luut Tigge hät üüs gholfe, d'Ziit mit Schwätze und Jasse z'vertriibe. Wenns aber chalt gsi ischt im Turm, simmer währed em eerschte Gmaandlied über de Chilcheeschtrich uf d'Empore abe. Dört hämmer schtill möse waarte, bis im Härr Pfarrer siini Sanduhr abgloffe gsii ischt und er gwüsst hät, daner cha Amen säge (me saat drum hütt no: d'Ziit ischt abgloffe). Wills i der Bärgchilche no e ka Oorgele gha het, ischt ietzt de Vorsänger ufgschtande. Im vorderschte Bank hät de Lehrer Deuber uf sim Stehpültli es Gsangbuech ufgschlage, hät s Stimmpfiifli us der Tschoopetäsche gnoo und de Akkord vom aagsaate Lied aagsunge. Au bim nööchschte Väärs hät ers erscht Wort i allne vier Singstimme vorgsunge, da d'Gmaand gwüsst het, wies wiiter goot. Es mag sii, da die Singtächnik vom Voorsänger de Grund ischt, wesoo da hüt no d'Gmaand immer en Schlag hinder der Oergele här singt.

Mir sind underdesse wider in Turm ue gschliche und händ gwaartet bis de Mesmer, wo under der Chanzle gsässe ischt, noch em Schlusslied am Troot zum chliine Glöggli im Turm zoge hät. Etz hämmer wider zümpftig a üüsne Gloggesaal zoge und schöö uusglüütet. Au bi Hochziite und Beärdiginge hämmer möse lüüte. Näbed sim Mesmeramt hät de Nydegger no puuret. Wän er ufem Fäld gschaffet hät, isch im es Elfilüüte am Wärchtig öppenemol rächt uugläge choo. En schtarche Maa hät di grooss Glogge grad no chöne elaage aaschtändig lüüte. Wänn de Mesmer aber siini Frau oder de alt Vatter gschickt hät, häts öppenemol bedänklich töönt. Drum bini amel i de Ferie go hälfe Eifilüüte, und dänn händ d'Chöchinne und d'Lüüt ufem Fäld wohrschindli besser verstande, da bald Mittag sei. I der erschte Ziit als Lüüterbueb hani meischtens mit der chlline Glogge glüütet. Woni s dänn loos gha ha, we me am Saal vo de mittlere Glogge mo zieh, da si schöö und glilchmöössig aaschloot, hani au mit üüsere Seniorin glüütet. Noch aaltem Bruuch würt am früene Morge vom erschte Auguscht mit der Glogge vo 1299 und Zobed vor de Fiir mit allne Glogge glüütet. Bsunders in Erinnering ischt mir de erscht Auguscht vo 1941 plibe. I däm Chriegsjohr hani de Morge früeh zur Fiir vom 650. Geburtstag vo üüsem Haametland voll Ehrfurcht mit der fascht gliich aalte Glogge glüütet. Ich ha ghofft, damer wiiter vom Chrieg verschoont bliibid und da mir Lüüterbuebe bald de Fride töörid iilüüte. En fäschtliche Aaloss isch für üüs Lüüterbuebe immer de Johreswächsel gsii. Noch em Sylväschter-Gottesdienscht simmer bim Mesmer iiglalde gsii. D Frau Nydegger hät Härdöpfelsaloot, Puureschübling und z Trinked uftischet. Me ischt gmüetlich zäme g'hocket bis Ziit gsi ischt, zums aalt Johr mit der mittlere Glogge uuszlüüte. E laage töönt si e chlei wehmüetig, und da passt jo guet. Noch em letschte Zwölfischlag hämmer dänn mit allne Glogge freudig s neu Johr iiglüütet.

Leider ischt all da verbii, es bruucht kani Lüüterbuebe me, will bi jedere Glogge e Motööril lüütet, wänn de Mesmer uf e Chnöpfli truckt, oder de Computer fäärngschtüüret iischaaltet.

Reinhold Härter, Herisau
1997

Bitte beachten Sie auch die folgenden Querverweise:
Bilder der Glocken in der Unteren Kirche
Bilder der Glocken in der Bergkirche
Die Sanduhr des Pfarrers
Der "Troot zum chliine Glöggli"

letzte Änderung: 07.09.06